Δεν εμφανίστηκε ποτέ στο καφενείο. Δεν αντάλλαξε ατάκες με τους πρωταγωνιστές. Δεν συμμετείχε στη δράση. Κι όμως, ο Γκόρτσος είναι από τους πιο αναγνωρίσιμους… αγνώστους του ελληνικού κινηματογράφου. Το όνομά του έγινε σύνθημα, το πρόσωπό του μύθος στην ταινία Τζένη Τζένη. Κι η φωνή που τον υποστήριζε, αυτή του Διονύση Παπαγιαννόπουλου ως κομματάρχης Κοσμάς Σκούταρης, συνεχίζει δεκαετίες μετά να ηχεί σε κάθε προεκλογική υπερβολή: «Γκόρτσος! Θρασύβουλος Γκόρτσος! Το παιδί του λαού!»
Η ταινία Τζένη Τζένη προβλήθηκε για πρώτη φορά στις 21 Φεβρουαρίου 1966. Μία εποχή έντονων πολιτικών ζυμώσεων, λίγους μήνες μετά τον σχηματισμό κυβέρνησης Στεφανόπουλου και λίγο πριν την επιβολή της χούντας. Το σενάριο των Γιαλαμά – Πρετεντέρη (βασισμένο στο γαλλικό έργο Κρατικές Υποθέσεις του Λουί Βερνέιγ) διασκευάστηκε για να αντικατοπτρίσει με σαρκασμό τη βαθιά ελληνική πραγματικότητα: κομματάρχες, παρασκηνιακές συμφωνίες, ψευδοδιλήμματα, και υποψήφιοι-μαριονέτες που γίνονται σύμβολα ελπίδας ή απελπισίας, ανάλογα με το ποιος τους επικαλείται.
Στο κέντρο του καμβά, δύο στρατόπεδα: ο πλούσιος εφοπλιστής Κασσανδρής και ο παραδοσιακός κομματάρχης Σκούταρης συγκρούονται στις Σπέτσες. Ο πρώτος επιστρατεύει τον ανιψιό του Νίκο Μαντά, ο δεύτερος ορκίζεται στο όνομα του Γκόρτσου – ενός υποψηφίου που ουδείς βλέπει, αλλά όλοι συζητούν.
Τζένη Τζένη: Ένα καρέ. Μία αφίσα. Ένα πρόσωπο. Εκεί βρίσκεται η αποκάλυψη.
Ο μυθικός Γκόρτσος έχει τελικά τα χαρακτηριστικά του Νικήτα Πλατή. Η Finos Film αφήνει μια ανεπαίσθητη χαραμάδα προς την αλήθεια: ο ηθοποιός που «έπαιξε» τον Γκόρτσο εμφανίζεται για μερικά δευτερόλεπτα μόνο ως φωτογραφία σε προεκλογική αφίσα. Κι αυτό ήταν αρκετό.
Ο Νικήτας Πλατής δεν ήταν κάποιος άγνωστος. Το 1966, όταν κυκλοφόρησε η ταινία, ήταν 54 ετών και είχε ήδη χτίσει ένα στιβαρό προφίλ στον ελληνικό κινηματογράφο. Ξεχώριζε για τους μικρούς, πλην χαρακτηριστικούς ρόλους του, σε ταινίες όπως Η κυρά μας η μαμή, Ο φίλος μου ο Λευτεράκης, Η χαρτοπαίχτρα, Φωνάζει ο κλέφτης, Μερικοί το προτιμούν κρύο, Μοντέρνα Σταχτοπούτα, Είναι ένας τρελός, τρελός Βέγγος. Η φυσιογνωμία του ταυτίστηκε με τον «τύπο της εποχής»: ήπιος, υπάκουος, λειτουργικός. Ήταν ο ιδανικός… αόρατος πολιτικός: αυτός που υπάρχει, αλλά μόνο σε φωτογραφία.
Αυτό που κάνει τον Γκόρτσο τόσο γοητευτικά ασαφή δεν είναι απλώς η απουσία του από την πλοκή. Είναι η διαχρονικότητα της φιγούρας του. Ο Γκόρτσος εκπροσωπεί τον υποψήφιο που δεν έχει καμία σχέση με τους ψηφοφόρους, πέρα από το χαρτί και το σύνθημα. Είναι το προϊόν ενός μηχανισμού – η εικόνα που προβάλλεται, το όνομα που φωνάζουν, αλλά το έργο του παραμένει άγνωστο. Κυριολεκτικά και μεταφορικά.
Ο Παπαγιαννόπουλος, από την άλλη, παρέδωσε μία από τις κορυφαίες ερμηνείες της καριέρας του. Ένας άνθρωπος που στις πρόβες ήταν εσωστρεφής και σιωπηλός, μα μπροστά στην κάμερα μεταμορφωνόταν σε εκρηκτικό ρήτορα. Η σκηνή στο καφενείο είναι πλέον κλασική – και όχι απλώς για το χιούμορ της. Είναι ένας καθρέφτης της πολιτικής μας ιστορίας.
Για την Τζένη Καρέζη ήταν η πρώτη της εμφάνιση σε έγχρωμη ταινία. Για την Finos Film, μία από τις πιο πετυχημένες παραγωγές της, με 587.323 εισιτήρια. Και για τον Γκόρτσο, η πρώτη και τελευταία εμφάνιση στην οθόνη – έστω και μόνο ως φωτογραφία. Γιατί μερικές φορές, αυτό αρκεί για να γεννηθεί ένας θρύλος.
Απάντηση