Ο Ρόμαν Πολάνσκι έκλεισε τα 92 του χρόνια και εξακολουθεί να είναι μία από τις πιο εμβληματικές αλλά και αμφιλεγόμενες φιγούρες στην ιστορία του κινηματογράφου. Η διαδρομή του μοιάζει με σενάριο που δεν θα τολμούσε να γράψει ούτε ο πιο τολμηρός σεναριογράφος: παιδί-επιζών του Ολοκαυτώματος, καλλιτέχνης που μεγαλούργησε στην Ευρώπη και στο Χόλιγουντ, θύμα τραγωδίας, αλλά και θύτης, με μια ζωή σημαδεμένη από σκάνδαλα, δίκες και φήμες που στοιχειώνουν το όνομά του μέχρι σήμερα.
Ρόμαν Πολάνσκι: Από την Πολωνία στο Χόλιγουντ και τα Όσκαρ
Γεννημένος στο Παρίσι το 1933, αλλά μεγαλωμένος στην Πολωνία της ναζιστικής κατοχής, ο Πολάνσκι γνώρισε από πρώτο χέρι τη βαρβαρότητα της Ιστορίας. Ίσως γι’ αυτό οι ταινίες του ανασαίνουν συχνά την αίσθηση της απομόνωσης και του τρόμου που καραδοκεί στην καθημερινότητα.
Η φιλμογραφία του Πολάνσκι είναι γεμάτη τίτλους που έγραψαν ιστορία. Ξεκινώντας με το «Knife in the Water» το 1962, το ντεμπούτο που τον καθιέρωσε διεθνώς και του χάρισε την πρώτη του υποψηφιότητα για Όσκαρ, πέρασε στο ατμοσφαιρικό «Repulsion» και ακολούθησε το θρυλικό «Rosemary’s Baby», που έβαλε το όνομά του στο πάνθεον του τρόμου. Το 1974 παρουσίασε το «Chinatown», ένα νεο-νουάρ αριστούργημα με τον Τζακ Νίκολσον και τη Φέι Ντάναγουεϊ, που θεωρείται μέχρι σήμερα μία από τις κορυφαίες ταινίες του αμερικανικού σινεμά.
Λίγα χρόνια αργότερα, με το «Tess», κέρδισε τρία Όσκαρ, ενώ το απόγειο ήρθε με τον «Πιανίστα» το 2002, για τον οποίο τιμήθηκε με Όσκαρ Σκηνοθεσίας και Χρυσό Φοίνικα. Ακόμη και στις πιο ώριμες δημιουργικές του στιγμές, δεν έπαψε να προκαλεί: το «The Ghost Writer» το 2010 βραβεύτηκε με César, ενώ το πιο πρόσφατο «An Officer and a Spy» το 2019 αναβίωσε την Υπόθεση Ντρέιφους μέσα από ένα ιστορικό δράμα που απέσπασε βραβεία στη Βενετία, αλλά και σφοδρές αντιδράσεις. Από τον τρόμο ως το πολιτικό θρίλερ, ο Πολάνσκι αποδείχθηκε δημιουργός που μπορεί να κινείται με την ίδια μαεστρία σε πολλά κινηματογραφικά είδη.
Η λάμψη και η τραγωδία
Το Χόλιγουντ τον λάτρεψε, αλλά η ζωή τον χτύπησε αλύπητα. Το 1969 η έγκυος σύζυγός του, η ηθοποιός Σάρον Τέιτ, δολοφονήθηκε άγρια από τη «συμμορία Μάνσον». Το γεγονός συγκλόνισε την Αμερική και βύθισε τον Πολάνσκι σε μια σκοτεινή περίοδο, από την οποία βγήκε πιο κυνικός, αλλά και πιο δημιουργικός. Το Χόλιγουντ, ωστόσο, δεν άργησε να στραφεί εναντίον του – για άλλους λόγους.
Το σκάνδαλο που κυνηγά τον Ρόμαν Πολάνσκι
Το 1977 συνελήφθη στο Λος Άντζελες κατηγορούμενος για τον βιασμό μιας 13χρονης, της Σαμάνθα Γκάιλι. Παραδέχτηκε ενοχή σε μία από τις κατηγορίες, αλλά πριν την τελική απόφαση διέφυγε από τις ΗΠΑ και έκτοτε δεν επέστρεψε ποτέ. Από τότε ζει στην Ευρώπη, εργαζόμενος αδιάκοπα, αλλά πάντα υπό τη σκιά ενός διεθνούς εντάλματος σύλληψης.
Το όνομά του συνδέθηκε και με άλλες κατηγορίες στο #MeToo κλίμα των τελευταίων χρόνων, με ηθοποιούς όπως η Σάρλοτ Λιούις να τον κατηγορούν για σεξουαλική κακοποίηση. Αν και ο ίδιος αρνείται επίμονα, οι υποθέσεις αυτές φούντωσαν τον μύθο του «διχασμένου καλλιτέχνη» – ταυτόχρονα διάνοια και «παρίας».
Φήμες και σκιές
Οι φήμες γύρω από τον Πολάνσκι ποτέ δεν λείπουν. Δημοσιεύματα τον θέλουν να εμφανίζεται σε δεξιώσεις στο Παρίσι με φίλους-θρύλους όπως ο Τζακ Νίκολσον και ο Ζεράρ Ντεπαρντιέ, ενώ λέγεται ότι συνεχίζει να προκαλεί με την παρουσία του στα φεστιβάλ, ακόμα κι όταν ομάδες φεμινιστριών διαδηλώνουν απ’ έξω.
Το 2024 ήρθε και νέο επεισόδιο στο σίριαλ: στη Γαλλία αθωώθηκε για υπόθεση συκοφαντικής δυσφήμισης, ενώ στο Λος Άντζελες «έκλεισε» εξωδικαστικά άλλη παλιά υπόθεση κακοποίησης ανηλίκου. Παρά τις δικαστικές εξελίξεις, οι φήμες θέλουν τον Πολάνσκι να ονειρεύεται μια ακόμα ταινία εποχής – σαν να μη λυγίζει από το βάρος των σκανδάλων.
Το αμφιλεγόμενο αποτύπωμα
Μπορεί να είναι persona non grata σε κάποιες χώρες, όμως το έργο του παραμένει ισχυρό. Από τον τρόμο του Rosemary’s Baby μέχρι την πολιτική διάσταση του An Officer and a Spy, ο Πολάνσκι εξακολουθεί να ξέρει να αφηγείται ιστορίες που παίζουν με τα όρια της πραγματικότητας και του εφιάλτη.
Κι έτσι, ο «αμφιλεγόμενος μάγος του σινεμά» γιορτάζει τα 92 του χρόνια έχοντας αφήσει πίσω του μια παρακαταθήκη που δύσκολα σβήνει. Για κάποιους είναι οραματιστής, για άλλους αμαρτωλός. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο κόσμος του κινηματογράφου δεν θα ήταν ο ίδιος χωρίς αυτόν.
Αφήστε μια απάντηση