Οι πολεμικές ταινίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της κινηματογραφικής βιομηχανίας. Από τις Παγκόσμιες Συρράξεις μέχρι αρχαίες μάχες, ο πόλεμος είναι το απόλυτο δράμα και η αφορμή για να ξεδιπλωθούν ιστορίες ηρωισμού, φρίκης και επιβίωσης. Ωστόσο, όσο κι αν οι ταινίες αυτές συγκινούν το κοινό, δεν σημαίνει πως έχουν την αποδοχή των ίδιων των ανθρώπων που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή. Αντίθετα, πολλοί βετεράνοι νιώθουν απογοήτευση, θυμό ή και περιφρόνηση για τον τρόπο που το Χόλιγουντ «μεταφράζει» τη φρίκη του πολέμου. Να δέκα χαρακτηριστικά παραδείγματα:
- 10. The Hurt Locker (2008): Όλα λάθος – από τις στολές μέχρι την ψυχολογία
Παρά τα έξι Όσκαρ και τη δημοσιογραφική ματιά του σεναριογράφου Μαρκ Μπολ, η ταινία για μια μονάδα εξουδετέρωσης βομβών στον πόλεμο του Ιράκ προκάλεσε αντιδράσεις στους στρατιώτες. Λανθασμένος εξοπλισμός, απίθανες τακτικές και μια σχεδόν σχιζοφρενική απεικόνιση της καθημερινότητας: για πολλούς βετεράνους, το φιλμ είναι απλώς μια εντυπωσιακή φαντασίωση.
- 9. Άδωξοι Μπάσταρδη/ Inglourious Basterds (2009): Ο Χόλιγουντ απέναντι στον Χίτλερ – αλλά από απόσταση
Το αιματοβαμμένο σενάριο του Ταραντίνο δεν είχε ποτέ στόχο την ιστορική ακρίβεια. Ωστόσο, η «εναλλακτική» απεικόνιση του Ολοκαυτώματος ενόχλησε κάποιους στρατιωτικούς, που θεώρησαν ότι αφαιρεί από τον θεατή τη βιωματική φρίκη, μετατρέποντας τη γενοκτονία σε σκηνικό εκδίκησης.
- 8. Ο Ελαφοκυνηγός/ The Deer Hunter (1978): Η Ρώσικη Ρουλέτα του Βιετνάμ
Με πρωταγωνιστές τους Ρόμπερτ Ντε Νίρο και Κρίστοφερ Γουόκεν, η ταινία απεικονίζει το Βιετνάμ μέσα από έναν βαρύ μεταφορικό φακό. Οι σκηνές ρώσικης ρουλέτας θεωρήθηκαν από πολλούς βετεράνους υπερβολικές, ενώ η απλοϊκή αντιπαράθεση Ανατολής–Δύσης δημιούργησε κατηγορίες περί ξενοφοβίας.
- 7. Επίθεση στο Περλ Χάρμπορ/ Pearl Harbor (2001): Τρίγωνο αγάπης με φόντο τις βόμβες
Ο Μάικλ Μπέι προσφέρει θεαματικές εκρήξεις, αλλά το σεναριακό επίκεντρο της ταινίας είναι ένας ρομαντικός ανταγωνισμός. Οι στρατιώτες, αντί να εξοργιστούν για τις ανακρίβειες, απλώς βαρέθηκαν: για εκείνους, δεν πρόκειται για πολεμική ταινία, αλλά για σαπουνόπερα με στολές.
- 6. Platoon (1986): Πόλεμος με νότες… ποίησης
Η πρώτη ταινία για το Βιετνάμ γραμμένη από βετεράνο, τον Όλιβερ Στόουν, δεν γλίτωσε την κριτική. Αν και συγκινητική, κατηγορήθηκε για υπερβολική καλλιέπεια, παρουσίαση στρατιωτών ως εγκληματιών και εξιδανίκευση της παρακμής.
- 5. Η διάσωση του στρατιώτη Ράιαν/ Saving Private Ryan (1998): Όταν η ανθρωπιά μειώνει τη μάχη
Ο Σπίλμπεργκ απέδωσε τη σκληρότητα της μάχης με μοναδική ακρίβεια. Κι όμως, η απόφαση να εστιάσει σε μια συναισθηματική αποστολή για τη σωτηρία ενός άντρα θεωρήθηκε από πολλούς στρατιώτες υπερβολικά μελοδραματική και αποπροσανατολιστική.
- 4. Top Gun (1986): Η αεροπορία ως κολλεγιακή εμπειρία
Ο Μάβερικ και οι φίλοι του φαίνεται να περνούν καλύτερα απ’ όσο επιτρέπεται. Η Ναυτική Αεροπορία παρουσιάζεται ως ένα κλαμπ ηρώων με μουσική και στυλ, αφήνοντας έξω τον αυστηρό επαγγελματισμό και το ψυχολογικό βάρος των στρατιωτικών αποστολών.
- 3. Full Metal Jacket (1987): Από την πειθαρχία στο χάος
Ο Κιούμπρικ ξεκινά δυναμικά, με ένα αμείλικτο πρώτο μέρος στην εκπαίδευση, αλλά η αφήγηση κατακερματίζεται στο δεύτερο μισό. Βετεράνοι θεώρησαν πως το μήνυμα θολώνει και η ταινία, παρά τα κοινωνικά της σχόλια, έφτασε καθυστερημένα για να έχει άμεσο αντίκτυπο.
- 2. Τα πράσινα μπερέ/ The Green Berets (1968): Όταν ο Τζον Γουέιν νικάει με προπαγάνδα
Σε μια περίοδο που οι ΗΠΑ αμφισβητούν τον ρόλο τους στο Βιετνάμ, ο Τζον Γουέιν δίνει μάχη υπέρ του πολέμου. Η απλοϊκή απεικόνιση «καλών Αμερικανών» και «κακών κομμουνιστών» φάνηκε σε πολλούς ως ντεμοντέ και αφελής.
- 1. Αποκάλυψη τώρα/ Apocalypse Now (1979): Ο παραλογισμός σε πρώτο πλάνο
Με έμπνευση από τη «Καμπή του Σκότους» του Τζόζεφ Κόνραντ, η ταινία του Κόπολα είναι μια εφιαλτική κατάβαση στην παράνοια. Όμως αρκετοί στρατιώτες αναρωτιούνται ακόμα: είναι αντιπολεμική; Είναι ύμνος στον παραλογισμό; Ή απλώς ένα συνονθύλευμα από ψυχεδελικές εμμονές;
Απάντηση