Ο Τομ Χανκς είναι κάτι παραπάνω από ηθοποιός. Είναι θεσμός. Εδώ και πάνω από τέσσερις δεκαετίες, ενσαρκώνει –με τρόπο σχεδόν αόρατο αλλά απόλυτα ουσιαστικό– τις αξίες, τις αγωνίες και τις ελπίδες της μέσης Αμερικής και, κατ’ επέκταση, ενός παγκόσμιου κοινού που τον ακολουθεί πιστά.
Και παρότι οι επιλογές του έμοιαζαν πιο σεμνές, ο Χανκς κυριάρχησε στο box office από τα τέλη των ‘80s μέχρι τα μέσα των ‘00s με μια συνέπεια σχεδόν αθόρυβη – και ίσως ακριβώς για αυτό πιο εντυπωσιακή.
Στα 69 του χρόνια, ο Τομ Χανκς παραμένει το σημείο αναφοράς για το τι σημαίνει να είσαι «star χωρίς πόζα». Ένας ηθοποιός που ενσάρκωσε την αμερικανική ψυχή όπως την ονειρεύεται ο καλόπιστος θεατής: τίμια, ανθρώπινη, εργατική.
Ο Τομ Χανκς δεν ήταν ποτέ απλώς ένας χαρισματικός ηθοποιός. Οι ρόλοι του σπάνια ήταν θορυβώδεις, αλλά σχεδόν πάντα κουβαλούσαν μια εσωτερική δύναμη, ένα σιωπηλό μεγαλείο. Και αν σήμερα, στα 69 του, δεν κυνηγά πλέον τα μεγάλα box office, δεν πειράζει καθόλου. Γιατί η παρουσία του είναι ήδη ανεξίτηλη. Κι ο κινηματογράφος, χωρίς αυτόν, δεν θα ήταν τόσο ανθρώπινος.
Παρακάτω, πέντε ταινίες (συν μια bonus) που δεν είναι απλώς σημαντικές στη φιλμογραφία του – είναι εμβληματικά κομμάτια της ίδιας της σύγχρονης κινηματογραφικής ιστορίας.
5. Philadelphia (1993)
Η ταινία που του χάρισε τον πρώτο του Όσκαρ παραμένει μια από τις πιο θαρραλέες mainstream στιγμές του Χόλιγουντ. Ο Χανκς ενσαρκώνει τον Άντριου Μπέκετ, έναν ταλαντούχο δικηγόρο που απολύεται όταν αποκαλύπτεται πως είναι οροθετικός και ομοφυλόφιλος. Με οδηγό την ευαισθησία του Τζόναθαν Ντέμι και τη χημεία του με τον Ντένζελ Ουάσινγκτον, ο Χανκς παραδίδει μια ερμηνεία λεπτών αποχρώσεων: σιωπηλή, γεμάτη περηφάνια, τραγική χωρίς υπερβολή. Η σκηνή με την όπερα –όταν εξηγεί τι σημαίνει γι’ αυτόν η μουσική– είναι από τις πιο σπαρακτικές που έχουν καταγραφεί στην καριέρα του. Ίσως και στην ιστορία του σινεμά.
4. Catch Me If You Can (2002)
Σε μια πιο ανάλαφρη στροφή, ο Χανκς βρίσκει ξανά τον Σπίλμπεργκ και αντιμετωπίζει τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο σε έναν ρόλο-κυνήγι. Ως πράκτορας του FBI που καταδιώκει τον νεαρό απατεώνα Φρανκ Αμπαγκνέιλ, ο Χανκς θα μπορούσε να μείνει μια φιγούρα-αντίπαλος. Όμως δίνει στον ήρωα του βάθος, χιούμορ και τελικά, τρυφερότητα. Στο κέντρο της σχέσης αυτής, που από κυνήγι μετατρέπεται σε κάτι σαν πατρική προστασία, βρίσκεται ο πυρήνας του κινηματογραφικού Χανκς: η ικανότητά του να αναδεικνύει την ανθρωπιά ακόμη και μέσα από τον πιο αγέλαστο ρόλο.
3. Το πράσινο μίλι (1999)
Στη δεύτερη προσαρμογή έργου του Στίβεν Κινγκ από τον Φρανκ Ντάραμποντ (μετά το Shawshank Redemption), ο Χανκς υποδύεται έναν δεσμοφύλακα στη δεκαετία του ’30, ο οποίος έρχεται αντιμέτωπος με το ανεξήγητο και το θαυμαστό. Η ταινία μπορεί να ακροβατεί ανάμεσα στο μελό και το μεταφυσικό, όμως ο Χανκς τη ριζώνει στο ανθρώπινο. Με βλέμμα που σταθερά ακολουθεί την ηθική του πυξίδα, δίνει φωνή στην ενσυναίσθηση ενός άντρα που καλείται να επιβλέψει την εκτέλεση ενός αθώου με υπερφυσικά χαρίσματα. Η ήρεμη παρουσία του είναι το αόρατο στήριγμα μιας ταινίας που ξέρει πότε να σε συνθλίψει.
2. Η διάσωση του στρατιώτη Ράιαν (1998)
Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ δημιούργησε ίσως την πιο ωμή αναπαράσταση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, κι ο Χανκς στάθηκε στο επίκεντρο με μια ερμηνεία υποδόριας δύναμης. Ως λοχαγός Μίλερ, αναλαμβάνει μια αποστολή γεμάτη ηθικά διλήμματα και απώλειες, αποκαλύπτοντας σιγά-σιγά την ψυχή του ανθρώπου πίσω από τη στολή. Ο τρόπος που λέει την ιστορία της ζωής του για να σπάσει μια ένταση ανάμεσα στους στρατιώτες του είναι σχεδόν παλιού Χόλιγουντ – κι όμως απολύτως σύγχρονος. Δεν κέρδισε Όσκαρ γι’ αυτή την ερμηνεία. Το σινεμά όμως τον δικαίωσε.
1. Forrest Gump (1994)
Αν υπάρχει μία ταινία που συνοψίζει την αύρα του Τομ Χανκς ως σύμβολο της απλής καλοσύνης, αυτή είναι το Forrest Gump. Σε ρόλο-σταθμό, ο Χανκς υποδύεται έναν αφελή αλλά βαθιά ανθρώπινο ήρωα, που –σχεδόν τυχαία– βρίσκεται παρών σε κάθε σημαντικό γεγονός της αμερικανικής ιστορίας του 20ού αιώνα. Η ταινία μπορεί να έχει δεχτεί βάσιμες κριτικές για τον «boomer» ρομαντισμό της, όμως η ερμηνεία του Χανκς παραμένει συγκλονιστική: ένα masterclass ευαισθησίας, χωρίς ίχνος ειρωνείας. Ο Όσκαρ Ά Ανδρικού Ρόλου δεν ήταν απλώς δίκαιος. Ήταν αναπόφευκτος.
Bonus: Toy Story (1995)
Μπορεί να μιλάμε για ταινία κινουμένων σχεδίων με σήμανση «κατάλληλο για όλους», όμως η ερμηνεία του Χανκς ως Σερίφης Γούντι στο Toy Story έχει κάτι απροσδόκητα σκοτεινό. Και ίσως αυτό ακριβώς την κάνει τόσο αξιομνημόνευτη. Εδώ δεν έχουμε απλώς μια διασκεδαστική φωνητική απόδοση – έχουμε μια ενσάρκωση ζήλιας, ανασφάλειας και υπαρξιακής κρίσης από ένα παιδικό παιχνίδι που βλέπει τον εαυτό του να χάνει τη θέση του στο βάθρο της αγάπης του Άντι. Η εμφάνιση του λαμπερού Buzz Lightyear (Τιμ Άλεν), ενός διαστημικού ήρωα που νομίζει πως είναι αληθινός, φέρνει τον Woody στα πρόθυρα απόγνωσης και –ναι– σχεδόν εγκλήματος. Η μεταμόρφωση του από «ηγέτης της αγέλης» σε πικραμένο ανταγωνιστή και τελικά σε απρόσμενο φίλο, είναι μια από τις πιο πολυεπίπεδες συναισθηματικές διαδρομές που έχει χαράξει ποτέ ο Χανκς. Κι όλα αυτά, μόνο με τη φωνή του. Αν έπρεπε να διαλέξει κανείς μία από τις Toy Story ταινίες, το Toy Story 2 είναι ίσως η πιο ώριμη και συγκινητική. Όμως η πρώτη φορά που ακούμε τον Χανκς ως Woody παραμένει αξεπέραστη – και αποδεικνύει πως ακόμα κι ένας «μπαμπάς της Αμερικής» μπορεί να κρύβει θυμό, αδυναμίες και τσαγανό πίσω από ένα χαμόγελο και μια ξύλινη καουμπόικη καμπαρντίνα.
Απάντηση